Gecikme Faizi ile Yasal Faiz Arasındaki Fark
Sözleşmesel gecikme faizi ile kanuni yasal faiz arasındaki farkları, hangi durumlarda hangisinin geçerli olacağını ve icra dosyasında doğru faiz talebinin nasıl belirleneceğini anlatıyoruz.
Bir icra dosyasında "faiz" denildiğinde tek bir kavramdan söz edilmez — sözleşmesel gecikme faizi ile kanuni yasal faiz, farklı kaynaklardan doğar ve farklı kurallara tabidir. Bu ayrımın doğru yapılması, takip talebindeki faiz talebinin geçerliliğini doğrudan etkiler.
Yasal Faiz Nedir?
Yasal faiz, taraflar arasında bir faiz oranı kararlaştırılmamışsa devreye giren, kanunla belirlenmiş genel orandır. Sözleşmede hiçbir faiz hükmü yoksa veya borç sözleşmeye değil kanuna (haksız fiil gibi) dayanıyorsa yasal faiz uygulanır.
Gecikme (Temerrüt) Faizi Nedir?
Gecikme faizi — diğer adıyla temerrüt faizi — borçlunun borcunu vadesinde ödememesi üzerine işlemeye başlayan faizdir. Taraflar sözleşmede belirli bir gecikme faizi oranı kararlaştırmışsa, bu oran (kanuni azami sınırları aşmamak kaydıyla) uygulanır. Sözleşmede oran belirtilmemişse, gecikme faizi de kanuni orana (yasal faize veya işin ticari niteliğine göre ticari temerrüt faizine) göre hesaplanır.
Aradaki Temel Fark
| Yasal Faiz | Gecikme (Temerrüt) Faizi | |
|---|---|---|
| Ne zaman uygulanır | Faiz anlaşması yoksa, genel kural olarak | Borçlu temerrüde düştüğünde (vadeyi geçirdiğinde) |
| Kaynağı | Doğrudan kanun | Sözleşme (varsa) veya kanun (yoksa) |
| Oranı | Kanunla sabit belirlenir | Sözleşmesel veya kanuni (ticari işlerde daha yüksek) olabilir |
Pratikte, sözleşmesel bir gecikme faizi oranı varsa bu oran genellikle yasal faizden daha yüksek belirlenir çünkü taraflar borcun geç ödenmesini caydırmak ister.
İcra Takibinde Doğru Talebin Önemi
Takip talebi hazırlanırken hangi faiz türünün talep edildiği (yasal, sözleşmesel gecikme faizi, ticari temerrüt faizi vb.) açıkça belirtilmelidir. Belirsiz veya hatalı bir faiz talebi, borçlunun itirazına zemin hazırlayabilir; icra dairesi veya mahkeme, dayanaksız kalan faiz talebini kabul etmeyebilir.
Pratik Öneri
Sözleşmede gecikme faizine ilişkin bir madde varsa bu maddenin metni takip dosyasına dayanak olarak eklenmeli; yoksa talebin hangi kanuni faiz türüne dayandığı (yasal faiz mi, ticari temerrüt faizi mi) net biçimde gerekçelendirilmelidir. Sözleşme metinlerinin dosya bazında saklanması ve faiz talebiyle eşleştirilmesi, ileride çıkabilecek itirazlara karşı en güçlü savunma aracıdır.
Doğru faiz türünün seçimi, görünürde küçük bir teknik detay gibi görünse de, tahsil edilecek nihai tutarı ve dosyanın itiraz riskini doğrudan şekillendirir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncel mevzuat ve oranlar için ilgili resmi kaynakları kontrol edin.
İcra dosyalarınızı Dosyada ile yönetin
Faiz, harç ve vekalet ücreti otomatik hesaplansın, süreler kaçmasın.