Tahsilatların Mahsup Sırası: Harç, Faiz, Asıl Alacak
Borçludan yapılan kısmi tahsilatların hangi sırayla harç, faiz ve asıl alacağa mahsup edildiğini, bu sıranın neden değiştirilemeyeceğini ve dosya raporlamasına etkisini anlatıyoruz.
Bir icra dosyasında borçludan yapılan ödeme, çoğu zaman borcun tamamını değil bir kısmını karşılar. Bu durumda tahsil edilen tutarın hangi kaleme (harç, faiz, asıl alacak) öncelikle sayılacağı, kanunla belirlenmiş kanuni bir sıraya tabidir ve taraflarca serbestçe değiştirilemez.
Mahsup Sırası
İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde, borçludan tahsil edilen tutar sırasıyla şu kalemlere mahsup edilir:
- Takip masrafları ve harçlar (başvurma harcı, peşin harç, tebligat masrafları vb.)
- İşlemiş faiz
- Asıl alacak (anapara)
Bu sıra, alacaklının veya borçlunun "önce anaparaya sayılsın" gibi bir talebiyle değiştirilemez; kanunun öngördüğü öncelik sırası bağlayıcıdır.
Neden Bu Sıra Önemlidir?
Bu sıralama, özellikle kısmi ödemelerde büyük fark yaratır. Örneğin, harç ve faiz kalemleri toplamı yüksekse, borçlunun yaptığı bir ödemenin önemli bir kısmı bu kalemlere gidebilir ve asıl alacaktan düşülen tutar beklenenden az kalabilir. Bu durum, dosyanın "ne zaman kapanacağı" sorusunun yanıtını doğrudan etkiler.
Örnek Üzerinden Basit Bir Anlatım
Diyelim ki bir dosyada toplam borç (asıl alacak + faiz + harç) 100.000 TL ve bunun 8.000 TL'si harç, 12.000 TL'si işlemiş faiz, 80.000 TL'si asıl alacaktır. Borçlu 20.000 TL ödediğinde:
- Önce 8.000 TL harca,
- Ardından kalan 12.000 TL'nin tamamı faize mahsup edilir,
- Asıl alacaktan hiçbir düşüş olmaz — hâlâ 80.000 TL asıl alacak bakiyesi kalır.
Bu örnek, kısmi ödemelerin görünürdeki tutarın aksine asıl alacağı ne kadar yavaş azalttığını gösterir.
Devam Eden Faiz İşlemesi
Asıl alacak bakiyesi düşmediği sürece, bu bakiye üzerinden faiz işlemeye devam eder. Bu nedenle kısmi ödemelerin düzenli yapıldığı uzun soluklu dosyalarda, her yeni ödemenin ardından güncel bakiyenin ve işleyen faizin yeniden hesaplanması gerekir.
Büro Yönetimi Açısından Önemi
Manuel takip edilen dosyalarda mahsup sırasının yanlış uygulanması, hem yasaya aykırı bir hesaplama hem de müvekkile yanlış bir bakiye raporlanması riski doğurur. Kısmi tahsilat geldiğinde mahsup sırasını otomatik ve doğru uygulayan bir sistem, dosyanın gerçek durumunu her an şeffaf biçimde göstermeyi mümkün kılar.
Mahsup sırasının doğru işletilmesi, hem yasal bir zorunluluk hem de müvekkil güveninin temelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, somut olaya özgü hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncel mevzuat ve oranlar için ilgili resmi kaynakları kontrol edin.
İcra dosyalarınızı Dosyada ile yönetin
Faiz, harç ve vekalet ücreti otomatik hesaplansın, süreler kaçmasın.